Bilete: Ivan Pavlov (1849-1936).

Objektiv eller subjektiv og introspektiv psykologi.

Sitat frå Ivan Pavlov – Store norske leksikon :

Ivan Pavlov var en russisk fysiolog mest kjent for oppdagelsen av klassisk betinging, også kjent som pavloviansk betinging. Dette oppdaget han gjennom eksperimenter med de såkalte Pavlovs hunder. Han ble i 1904 tildelt Nobelprisen i fysiologi eller medisin og ble utnevnt til æresdoktor ved Universitetet i Oslo i 1911.

…….

Spyttutskillelse uten at noe var i munnen ble omtalt som «psykisk sekresjon».

Dette funnet førte senere til en serie systematiske eksperimenter med hunder. Et eksempel på et slikt eksperiment er illustrert i Pavlovs laboratorium. Der oppdaget de at spytt ikke bare ble produsert som en direkte respons på stimulering, for eksempel synet og lukten av mat. Andre stimuli, for eksempel en metronom eller en annen lydkilde som ble presentert samtidig med eller like før hunden fikk mat, begynte etter hvert å framkalle spyttproduksjon. Pavlov beskrev duften av mat og maten i hundens munn som en ubetinget stimulus, siden den automatisk utløste spyttproduksjon. Den naturlige spyttproduksjonen ble referert til som en ubetinget respons. Lyden av metronomen i eksperimentet ble betegnet som en betinget stimulus når den utløste spyttproduksjonen, fordi effekten var betinget av koblingen med den naturlige stimulusen for spyttproduksjon (maten i munnen). Spyttproduksjonen som ble utløst av metronomen, ble referert til som en betinget respons. I dag er denne formen for læring kjent som klassisk, eller pavloviansk betinging.

……

Pavlovs metoder, resultater og teorier fikk avgjørende betydning for den såkalte objektive psykologien som vokste fram i første halvdel av 1900-tallet. Denne typen psykologi har sitt opphav hos Pavlov, og hans kontemporære kollega Vladimir Bekhterev, ved St. Petersburg Medical-Surgical Academy, mest kjent for hans studier på refleksologi. Både Pavlov og Bektherev hadde et lignende objektivt syn på psykologien, men Bektherev holdt i tillegg fast ved at det også var plass til en subjektiv og introspektiv psykologi. Likhetstrekkene var allikevel store, og det som i hos Pavlov ble kalt betingede reflekser, ble omtalt som assosiative reflekser hos Bekhterev. Pavlov og Bektherev var gode kollegaer, men skal ha brutt vennskapet over uenigheter knyttet til teorier om hjernens funksjon.

Objektiv psykologi ble videreutviklet gjennom behaviorismen i USA. Her var Pavlovs beskrivelser av betinget læring til stor inspirasjon for John B. Watson. Teorien omkring betinget læring fra Pavlov utvides til S-R-teorien, hvor det blant annet blir vist at ubetingede responser også kan etableres hos mennesker. Fra Watson ble behaviorismen igjen videreutviklet hos atferdsanalysen til Burrhus Frederic Skinner med det som kalles operant betinging. Skinner viste her at konsekvensene etter en utvist respons er avgjørende for atferden. Prinsippene fra operant betinging inngår i flere moderne varianter av atferdsterapi. Slik illustreres det hvordan oppdagelsene fra Pavlov sine studier er videreført innen moderne psykologi.

Meininga med livet.

Finne meining med livet, subjektivt og/eller objektivt.

Vi treng mat og klede, hus og heim og lærer vonleg å arbeide for det. Det er det meining i og gir livet meining. Det er naturfagleg og objektivt, liksom realfag er objektiv kunnskap. Men dei fleste har eit større perspektiv på livet og gjer sine val for å finne meir meining i det. Det er subjektivt og fridomen til å gjere sine subjektive val har då vore der heile tida, det også er fundamentalt, til samanlikning med våre behov for mat og drikke. Vi har fri vilje og det har ikkje særleg hensikt å stille spørsmål ved det, men heller spørje om kva som er kloke val, for å få eit godt og meiningsfullt liv.

Metafysikk eller propaganda?

Metafysikk er læra om det mest fundamentale, den kan sporast tilbake til dei fyrste greske natur-filosofane og til Platon og Aristoteles. Platon søkte i ideverda og det kan høve med at Gud bur i det høge og heilage og fekk sitt svar ved at han sende Jesus til vår jord. Nyplatonismen, knapt 200 e.Kr, var ein religiøs lengsel, meir frå hjertet og fekk sitt svar ved at Jesus kalla til seg alle som tørsta, hos han skulle dei få drikke av det levande vatnet, så det vart i dei ei kjelde som vella opp til evig liv. Det var Gud som var kjelda med det levande vatnet, så slik fekk dei oppleve at han budde hos dei.

Slik fekk Augustin til ei syntese mellom kristendom og platonisme og det danna basis for at Romarriket legaliserte kristendomen og gjorde den til statsreligion, så det fekk stor betydning for historia, spesielt i den vestlege verda. Han godtok ei lære om at det er berre gjennom kyrkja menneske kan verte frelst, det kan stemme med ein bibelsk definisjon av at kyrkja er dei som er frelst, men det er ikkje menneske gitt å avgjere kven som er frelst, det er overgitt til den einskilde å vende seg til Kristus og verte frelst, så det er på individplan og ei subjektiv innstilling, dernest er det Kristus som veit det og så spørst det kva den Heilage Ande overtyder oss om. Den openberrar Guds Ord for oss, så vi kjem til erkjenning av Sanninga og vert fri og frelst. Det er ikkje menneske gitt å ta oppteljing av dei frelste, hugs at når David ville ta folketeljing i Israel, angra han og audmjuka seg, men fekk velje straffa, det vart pest (1.Krøn.21). Hugs at Gud hadde lova å gjere Israel så mange som stjernene på himmelen og sanden på havsens strand, så mange at dei ikkje kunne teljast altså. Nei, for ingen kan med si oppteljing stoppe Guds Ande. Augustin vart kalla kyrkjefader, men den har då ingen annan far enn Gud i himmelen.

Metafysikken fekk si stordomstid i universalie-striden på 1100-talet e.Kr. I tråd med platonismen var det mange som meinte at universelle, fullkomne idear eksisterte og var gyldige, sjølv om dei ikkje var fysisk synlege. Andre meinte som Aristoteles at slike universalia var berre i den fysiske tingen. Thomas Aquinas laga ei syntese mellom aristotelisme og kristendom, men som tillegg til syntesa mellom platonisme og kristendom, ved Augustin. Den Katolske Kyrkja gjorde «thomismen» til sin filosofi. Aristoteles vert kalla logikkens far, men gjorde den feilen at han brukte den på fysiske gjenstandar i staden for idear og det var dette som gjorde at den Katolske Kyrkja kjempa imot utviklinga av den nye naturvitskapen. Det hadde seg nok slik at moralfilosofien og dermed politisk filosofi framleis var kopla til antikk mytologi, der dei trudde at stjernebileta var gudar. Profetane i det gamle testamentet hadde då for legst sagt at det var dei ikkje, dei sa det nettopp fordi mange «lærde» og mektige i deira samtid dyrka «himmelhæren» som gudar. Dei var stolte og mektige, så dei vanvørde profetane som ulærde, dumme og tålelege, men det var hovmod som stod for fall.

Men den nye naturvitskapen vann fram, det vart diskusjon om metodene i staden og det vart etter kvart avklart, den var hypotetisk deduktiv. Sidan er det mange som har vanvørda metafysikken som meiningslaus og gagnlaus, men kva med dei fundametale spørsmåla, har vi fått rette svar på dei? Som kva er meininga med livet, kva er sanning. Kva er objektiv kunnskap og kva er subjektiv tru og innsikt, Har vi sjel, har vi fri vilje, kan vi vere fri, kva er fridom? Kristendomen har då for lengst gitt oss svar på dette. Så kvifor skulle vi vel ikkje kunne vite dette? Den fortel oss korleis vi kan verte frelst for æva og få evig liv og det må då vere det viktigaste for oss!

Kritikken av positivismen var at den gjorde menneske til reiskap for dei som hadde makta i samfunnet, men dei som vart kalla positivistar i positivismestriden kalla seg sjølve for kritiske rasjonalistar og eg forstår deira posisjon som forsvararar av metodene i realfag, «den hypotetisk deduktive metode». I grunnforskinga finn vi noko som vi kan kalle objektivt rett og sant, fordi det består si prøve. I anvendt forsking kan vi bruke den til å konstruere saker og ting, reiskap som er nyttige for oss. Det fungerer og stadfester dermed kunnskapen, så vi framleis kan påstå den er objektiv. Vi har fått betre verktøy som vi brukar som reiskap, så produktiviteten vert større og vi får betre velstand.

I følgje marxismen vert arbeidarane framandgjorde, så dei ikkje forstår seg på dette lengre og vert avmektige under produksjonsmidla. Som om dei sjølve vert opplærde til å vere reiskap for dei som har makta over produksjonsmidla. Ja, men det er då det dei får betaling for. Så det er då til deira eige gagn. Det er då ikkje lureri, sjølv om dei ikkje forstår alt i produksjonsprosessane. Men spørsmålet er om dei elles i samfunnet vert redusert til å vere reiskap for andre, så de blir som trælar for andre. Men det er nettopp då vi treng kristendomen som ein frigjerande bodskap, ved at den gir oss ei meir fundamental meining med livet. Kristus er vår frelsar og Herre, han er livet og gir oss meining med livet. Han kom for å gi oss liv og liv i overflod og det er det meining i.

Men dei fundamentale spørsmåla er framleis viktige for oss og dei dukkar opp att, men det er framleis berre Bibelen og kristendomen som gir dei rette svara. Det går an å prøve å tru og så søke for å finne ut, poenget vert å søke på rett plass, leit så skal du finne, bank på så verte det lete opp for deg, be, så skal du få.

Konstruktivismen er eit pedagogisk perspektiv, der eleven og læraren konstruerer kunnskapen, så den er menneskeskapt. Det gjer forskaren også. Men så vert det gjort til filosofisk ideologi, med påstand om at kunnskapen berre er ein menneskeleg konstruksjon, så sanning og objektiv kunnskap finst ikkje. Når slik «kunnskap» vert brukt som svar på dei fundamentale spørsmåla, vert det endå meir meiningslaust enn metafysikken med si grubling og sine spekulasjonar. Det vert endåtil skadeleg.

Det kan verke slik at ei gruppe menneske vert samde om ein kunnskap som dei kallar moralfilosofi, politiske filosofi eller praktisk politikk. Dei kallar seg ei elite som skal herska over andre, så det vert om å gjere å halde seg innafor. Andre står utanfor fordi dei tenker annleis og derfor vert dei rekna som dumme, slike som eliten må herske over. Dei som står utanfor kan endåtil verte førehandsdømde og så får dei ikkje høve til å svare for seg. Med det konstruktivistiske perspektivet vert det nekta for at der, sanning og objektiv kunnskap, som dei kan bruke til sitt forsvar. Dei kan endåtil dikte om ein som står utanfor, slik at diktinga deira kjem til erstatning for livsutfoldinga til han og/eller henne. Dei krev å få makt over andre menneske med diktinga si, det er som med dei oppdikta avgudane. I det gamle testamentet er avgudane laga av stokk og stein kalla Lygna, Djevelen er Lygnaren. Som motsetnad til dette er Jesus Sanninga som set oss fri frå trældomen under synda og avgudane.

Joh.10,1 Sanneleg, sanneleg, det seier eg dykk: Den som ikkje går inn til sauene gjennom døra, men kliv over ein annan stad, han er ein tjuv og ein røvar. 2 Men den som går inn gjennom døra, er hyrding for sauene. 3 For han lèt dørvaktaren opp, og sauene høyrer målet hans. Han kallar sauene sine på namn og leier dei ut. 4 Og når han har fått ut alle sine, går han føre dei, og sauene fylgjer han, for dei kjenner målet hans. 5 Men ein framand vil dei ikkje fylgja, dei rømer frå han; for dei kjenner ikkje målet til den framande.» 6 Denne likninga fortalde Jesus; men dei skjøna ikkje kva ho skulle tyda.

7 Då sa Jesus: «Sanneleg, sanneleg, det seier eg dykk: Eg er døra inn til sauene. 8 Alle som er komne før meg, er tjuvar og røvarar; men sauene høyrde ikkje på dei. 9 Eg er døra. Den som går inn gjennom meg, skal verta frelst, og han skal gå inn og gå ut og finna beite. 10 Tjuven kjem berre for å stela, drepa og øyda. Eg er komen for at de skal ha liv og overflod.

11 Eg er den gode hyrdingen. Den gode hyrdingen set livet til for sauene. 12 Men leigekaren, som ikkje er hyrding og ikkje eig sauene, han lèt sauene vera og rømer når han ser ulven koma. Og ulven herjar mellom dei og jagar dei frå kvarandre. 13 For han er berre ein leigekar og har ikkje omsut for sauene. 14 Eg er den gode hyrdingen. Eg kjenner mine, og mine kjenner meg, 15 liksom Faderen kjenner meg, og eg kjenner Faderen. Eg set livet til for sauene. 16 Eg har andre sauer òg, som ikkje høyrer denne flokken til. Dei òg må eg leia; dei skal høyra mi røyst, og det skal verta éi hjord og éin hyrding.

17 Difor er det Faderen elskar meg, fordi eg set livet til så eg kan ta det att. 18 Ingen tek livet mitt, eg gjev det friviljug. Eg har makt til å gje det, og eg har makt til å ta det att. Denne oppgåva fekk eg av Far min.»

Jesus er livet, han gir oss ånd og liv i overflod, det er frigjerande og gir oss meining med livet.

I skapingssogene er det fortalt at Gud skapte alle ting og gjorde sitt verk med sitt Ord og sin Ande, så det er mest fundamentalt. Naturleg nok er formeiringa fundamentalt viktig for at ein art skal overleve, slik også med menneske, 1.Mos.2 er ei eiga skapingshistorie om nettopp det, den fortel at Gud skapte kjærleiksforholdet mellom mann og kvinne, ekteskap og familieliv, naturleg nok er det den mest fundamentale sosiale eininga i folket og samfunnet. Adam skulle dyrke og verne Guds hage og det var det kona hans skulle hjelpe han med, så det gav meining med livet.

I følgje naturvitskapen er mennesket det mest høgtståande pattedyret med mest omsorg for sine born. Det som vidare særmerker menneska er evna til å bruke reiskap, med den velutvikla tommelen. Men det som særmerker dei mest er evna til å tenke symbolsk, med språksansen og sansen for matematikk. I Guds Ord er det mykje symbolikk og vi treng det for å utvikle språksansen for å fatte den meir høgtståande meining han har med våre liv, så sjølve skapingssoga i 1.Mos.2 har ei symbols tyding.

Å finne meining med livet kan synast enkelt for mange, som ved at dei har eit nyttig og meiningsfullt arbeid, men det er også eit fundamentalt spørsmål med betydning for æva.

Fork.3,9 Kva vinning har den som arbeider,

av alt sitt strev?

10 Eg såg det plagsame strevet

som Gud har gjeve menneska.

11 Alt skapte han fagert i si tid.

Jamvel æva har han lagt i hjarta deira.

Men dei skjønar ikkje det verk

som Gud har gjort frå fyrst til sist.

12 Eg skjøna at ingen ting er betre for dei

enn å gleda seg og gjera vel i livet.

13 Men når ein mann får eta og drikka

og vera lukkeleg i alt sitt strev,

er det òg ei gåve frå Gud.

14 Eg skjøna at alt det Gud gjer,

varer til evig tid.

Ikkje kan ein leggja noko til,

og ikkje kan ein ta noko ifrå.

Gud har laga det så

for at menneska skal ha age for han.

15 Det som er, har eingong vore,

og det som skal henda, har hendt før.

Gud tek fram att det som kvarv.

Jesus sa til jødane at når dei som var vonde visste å gi borna sine gode gåver, kor mykje meir skal ikkje Faderen gi den Heilage Ande til dei som ber han.

Matt.7,7 Bed, så skal de få. Leita, så skal de finna. Banka på, så skal det verta opplate for dykk. 8 For kvar den som bed, han får; og den som leitar, han finn; og den som bankar på, for han vert det opplate.

9 Eller er det nokon av dykk som gjev son sin ein stein når han bed om brød, 10 eller gjev han ein orm når han bed om ein fisk? 11 Når no de som er vonde, veit å gje borna dykkar gode gåver, kor mykje meir skal ikkje då Far dykkar i himmelen gje gode gåver til dei som bed han!

Så han starta med å tale om det som var naturleg og brukte det symbolsk, for å fortelje noko som er meir høgtståande og soleis meir fundamentalt, noko som er evig.

Men når vi søker samfunn med Gud på evangeliets grunnvoll, er det heller ikkje vanskeleg å finne den fundamentale og rette meininga med livet også, for Jesus er livet, så han gir oss meining med livet.

Matt.11,25 På den tid tok Jesus til ords og sa: «Eg lovar deg, Far, Herre over himmel og jord, fordi du har løynt dette for vise og vituge, men openberra det for umyndige. 26 Ja, Far, for dette var din gode vilje. 27 Alt har Far min overgjeve til meg. Ingen kjenner Sonen utan Faderen, og ingen kjenner Faderen utan Sonen og den som Sonen vil openberra det for.

28 Kom til meg, alle de som slit og har tungt å bera; eg vil gje dykk kvile! 29 Ta mitt åk på dykk og lær av meg, for eg er mild og mjuk i hjarta; så skal de finna kvile for sjelene dykkar. 30 For mitt åk er godt, og mi bør er lett.»

Dette kan komme i konflikt med verdslege autoritetar, «lærde» menneske, spesielt i moralfilosofi og religion, men då er Kristus Sanninga som set oss fri. Han valde ut det som ingen ting er, for å gjere set vise og sterke til skamme. Han gav oss den Heilage Ande frå himmelen, den openberrar Guds Ord for oss og leier oss fram til Sanninga som set oss fri. Vi får oppleve at Gud gjer sitt verk i oss ved sitt Ord og sin Ande.

I det gamle testamentet er det fortalt mykje historie som er som skapinga og syndefallet på nytt, slik også med Israels historie. «Mor Israel» var Guds kone, så borna hennar skulle vere Guds born. Men det skjøna ho ikkje og vart ei hore ved at ho dyrka avgudane til folke rundt henne i staden. Derfor vart ho straffa, så dei vart bortførde frå landet.

Jesajas var profet på den tida assyrarane tok nord-riket og Samaria fall (722 f.Kr) og han profeterte også om at babylonarane kom til å hærta sør-riket og Jerusalem. Det var Gud som straffa dei for deira fråfall. Like vel sa Jesajas at Gud bur i det høge og heilage og hos den som er broten og nedbøygd i ånda.

Jes.57,14 Det lydde eit ord:

Bygg, ja bygg og ryd ein veg!

Ta bort kvar støytestein

frå vegen åt mitt folk!

15 Så seier han som er høgt opphøgd,

han som tronar evig og heiter Den Heilage:

I det høge og heilage bur eg

og hjå den som er knust og nedbøygd i ånda.

Eg vekkjer ånda til liv hjå dei bøygde

og hjarta til liv hjå dei knuste.

16 For eg vil ikkje evig føra klagemål

og ikkje alltid vera harm.

Elles kom deira ånd

til å missa si kraft for mitt åsyn,

deira livsande som eg har skapt.

Dei vart knuste og audmjuka ved at landet deira vart herteke og dei vart bortførde til Babylonia, men så var han nåde mot dei som audmjuka seg for han og let dei komme attende til landet sitt.

Vidare fungerer dette som ein Messias-profeti, for Gud sende Jesus til dei, han vert kalla Immanuel, «Gud med oss», det kom som oppfylling av vers 15, dei som audmjuka seg for Gud fekk oppleve at han budde hos dei.

Sidan Kristus døde i staden for oss på korset, skal vi sjå det slik at vi er krossfesta og døde med han og i dåpen er vi gravlagde med han. Der er vi også oppreiste med han, ved Guds kraft som vekte han opp frå dei døde. Kroppen er død og gravlagd, men Jesus gir oss ånd og liv frå himmelen (Joh.6) og vekker oss opp til liv i samfunn med seg og Faderen.

Når det vart splitting i kyrkjelyden, spurde Paulus kven dei vart døypte til.

1.Kor.1,10 Eg legg dykk på hjarta, brør, i vår Herre Jesu Kristi namn, at de må vera samde. De må ikkje skilja dykk i flokkar, men la alt koma i rett skikk, så de har same syn og same tanke. 11 For huslyden til Kloe har fortalt meg, brør, at det er strid mellom dykk. 12 Eg siktar til at nokre av dykk seier: «Eg held meg til Paulus», andre: «eg til Apollos», «eg til Kefas» og «eg til Kristus». 13 Er Kristus delt? Var det kanskje Paulus som vart krossfest for dykk? Eller var det til namnet åt Paulus de vart døypte? 14 Eg takkar Gud for at eg ikkje har døypt nokon av dykk utan Krispus og Gaius, 15 så ingen skal seia at de vart døypte til mitt namn. 16 Men det er sant, eg døypte òg Stefanas og huslyden hans. Elles veit eg ikkje av at eg har døypt nokon annan.

17 Kristus sende meg ikkje ut for å døypa, men for å forkynna evangeliet, og det ikkje med talekunst og visdom, så Kristi kross ikkje skal missa si kraft. 18 For ordet om krossen er ein dårskap for dei som går fortapt, men for oss som vert frelste, er det ei Guds kraft. 19 For det står skrive:

Eg vil tyna visdomen hjå dei vise

og gjera til inkjes klokskapen hjå dei kloke.

20 Kvar er ein vismann, kvar er ein skriftlærd, kvar er ein granskar av denne verda? Har ikkje Gud synt at verdsens visdom er dårskap? 21 For då verda ikkje nytta visdomen til å læra Gud å kjenna gjennom Guds visdom, fann Gud det for godt å frelsa dei som trur, ved den dårskapen vi forkynner. 22 For jødar spør etter teikn, og grekarar søkjer visdom, 23 men vi forkynner den krossfeste Kristus. Jødar støyter seg på det, og heidningar held det for dårskap; 24 men for dei som er kalla, både jødar og grekarar, er Kristus Guds kraft og Guds visdom. 25 For Guds dårskap er visare enn visdomen åt menneska, og Guds vanmakt er sterkare enn styrken åt menneska.

Men så får vi vite at Guds Ande gjer lekamen også levande og så skal vi bere den fram som eit levande heilagt offer for Gud, det er vår åndelege Guds teneste.

Rom.8, 8 Slik mennesket er i seg sjølv, kan det ikkje vera Gud til hugnad. 9 Men de er ikkje i den syndige naturen; de er i Anden, så sant Guds Ande bur i dykk. Men er det nokon som ikkje har Kristi Ande, høyrer han ikkje han til. 10 Men bur Kristus i dykk, då er nok lekamen død på grunn av synd, men ånda er levande av di de er rettferdige for Gud. 11 Han var det som reiste Jesus opp frå dei døde. Og dersom hans Ande bur i dykk, skal han som reiste Kristus opp frå dei døde, også gjera dykkar døyelege lekam levande ved sin Ande som bur i dykk.

12 Så har vi då, brør, ingen skyldnad på oss mot den vonde naturen, så vi skulle leva etter den. 13 For lever de etter den vonde naturen, skal de døy. Men tyner de ved Anden dei vonde gjerningane lekamen gjer, då skal de leva. 14 Alle som vert drivne av Guds Ande, dei er Guds born. 15 Det var ikkje ei trældomsånd de fekk, så de atter skulle reddast. Nei, det var Barnekårsanden de fekk, som gjer at vi ropar: «Abba, Far!» 16 Anden sjølv vitnar med vår ånd at vi er Guds born. 17 Men er vi born, då er vi arvingar òg. Vi er Guds arvingar og Kristi medarvingar, så sant vi lid med han; så skal vi òg eiga herlegdomen saman med han.

Rom.12, 1 Så legg eg dykk på hjarta, brør, ved Guds miskunn, at de må bera fram lekamen dykkar til eit levande og heilagt offer som er til hugnad for Gud. Det skal vera dykkar åndelege gudsteneste. 2 Og skikka dykk ikkje likt med denne verda, men lat dykk omskapa ved at de får eit nytt sinn og kan døma om kva som er Guds vilje: det gode, det hugnadlege, det fullkomne.

3 Ved den nåden eg har fått, seier eg til kvar einskild av dykk: Gjer deg ikkje større tankar enn du bør, men bruk vitet ditt og ver visleg! Kvar og ein skal halda seg til det mål av tru som Gud har gjeve han. 4 Vi har ein lekam, men mange lemer, og alle lemene har kvar sine oppgåver. 5 På same måten er vi alle ein lekam i Kristus, men kvar for seg er vi lemer for kvarandre. 6 Vi har ulike nådegåver alt etter den nåden Gud har gjeve oss. Den som har profetgåve, skal nytta henne i samsvar med trua; 7 den som har diakonteneste, skal ta seg av tenesta si. Den som er lærar, skal ta seg av opplæringa, 8 og den som rettleier, skal ta seg av rettleiinga; den som gjev av sitt eige, skal gjera det av eit heilt hjarta. Den som er forstandar, skal vera det med iver, og den som gjer miskunn, skal gjera det med glede.

1.Kor.12,12 For liksom lekamen er éin, endå han har mange lemer, og alle lemene er ein lekam, endå dei er mange, såleis er det med Kristus òg. 13 For med éin Ande vart vi alle døypte til å vera éin lekam, anten vi er jødar eller grekarar, trælar eller frie; og alle fekk vi éin Ande å drikka. 14 For lekamen er heller ikkje ein lem, men mange. 15 Om foten ville seia: «Fordi eg ikkje er hand, høyrer eg ikkje med til lekamen», så høyrer han like fullt med til lekamen. ……..

27 Men de er Kristi lekam, og kvar av dykk ein lem på han. 28 I kyrkja har Gud for det fyrste sett nokre til apostlar, for det andre profetar, for det tredje lærarar, så mektige gjerningar, nådegåver til å lækja, hjelpetenester, styringsoppgåver, tungetale av ulikt slag. 29 Er vel alle apostlar? Er alle profetar? Er alle lærarar? Gjer alle mektige gjerningar? 30 Har alle nådegåve til å lækja? Talar alle i tunger? Kan alle tyda tungetalen? 31 Men streva etter dei største nådegåvene!

Så når Jesus ved sin Ande gjer kroppane våre levande, vert vi lemer på Jesu lekam og det er Jesu kyrkje. Vanleg vis tenker vi på kyrkja som ein organisasjon og så har vi mange kristne organisasjonar som også har sine bedehus og forsamlingslokale. Men den bibelske definisjonen på Jesus kyrkje er at vi vert som åndelege steinar oppbygde til eit åndeleg tempel og kroppane våre fungerer som lemer på Jesu kropp.

1.Pet.2, 1 Legg difor av all vondskap, svik og hyklarskap, misunning og baktale, 2 og lengta som nyfødde born etter den ekte, åndelege mjølk, så de kan veksa ved henne til frelsa er nådd. 3 De har då smaka at Herren er god.

4 Kom til han, den levande steinen, som vart vraka av menneske, men er utvald og dyr for Gud. 5 Ver de òg levande steinar som vert oppbygde til eit åndeleg tempel! Ver eit heilagt presteskap og ber fram åndelege offer, som er til hugnad for Gud ved Jesus Kristus. 6 For det heiter i Skrifta:

Sjå, eg legg på Sion ein hjørnestein,

som er utvald og dyrverdig;

den som trur på han,

skal ikkje verta til skammar.

7 Så vert han til ære for dykk som trur. Men for dei som ikkje trur, har den steinen bygningsmennene vraka, vorte hjørnestein, 8 ja, ein støytestein og eit berg til fall. Fordi dei ikkje trur Ordet, snåvar dei – det var dei òg etla til.

9 Men de er ei utvald ætt, eit kongeleg presteskap, eit heilagt folk, eit folk som høyrer Gud til, så de skal forkynna hans storverk, han som kalla dykk ut or mørker til sitt underfulle ljos. 10 Før var de ikkje eit folk, men no er de Guds folk. Før hadde de ikkje fått miskunn, men no har de funne miskunn.

Kva vart konklusjonen av universaliestriden?

Ved universaliestriden etter 1100 e.Kr, fekk metafysikken si stordomsperiode, men etter oppdaginga av den nye naturvitskapen med sine metode var det mange som konkluderte med at denne diskusjonen var meiningslaus og unyttig og slik av metafysikken. Men betydde det ikkje at det vart trekt ein konklusjon då og kva var i så fall det? Platonsk realisme var at usynlege idear eksisterer, sjølv om dei ikkje er synlege, dei kan vere fullkomne, som ein sirkel som er nøyaktig ein sirkel, slik også med det godes ide. Slik vart det ei kopling mellom matematikk og moralfilosofi. Aristotelisk realisme var at ideane eksisterer, men berre i tingen. Thomismen tok med begge deler, så den gav Aristoteles rett i at universalia finst i tingen, men  han fok feil i at dei finst berre i tingen. Begge deler vert kalla realisme, fordi universalia eksisterer same enten vi sansar og opplever det eller ikkje, same enten vi søv eller er vakne og bevisste og oppfattar det eller ikkje. Same enten vi er levande eller døde.

Etter oppdaginga av den nye naturvitskapen må dette framleis vere konklusjonen! Universalia er ikkje berre i tingen, men utanfor tingen også. Ta til dømes felt-teorien, elektrisk og magnetisk felt og gravitasjonsfelt. Det er rett nok avhengig av ein ting som set opp feltet utanfor seg, men når ein ting sender ut lys, så er lyset berre elektrisk og magnetiske felt, som ikkje lengre er avhengig av tingen som sende det ut. Og så kjem bylgjelikninga i Hilbert-rom (kvantefysikk).

Men rasjonalisme er å hevde at vi sansar og opplever det (aristotelisk rasjonalisme), vi kan få innsikt i dei universelle ideane og forstå oss på det (platonsk rasjonalisme). Så spørst det berre kor mykje vi forstår. Kants påstod at kyrkja sin rasjonalitet ikkje eksisterer, men rasjonalitet er ikkje berre eit spørsmål om eksistens, slik som med realisme, men også eit spørsmål om kor mykje vi forstår. Kyrkja var rett nok heilt på villspor, ho hadde falle ifrå Faderen og Sonen og funne seg ein annan «rasjonalitet» i staden, ein som rett nok ikkje eksisterte. Samanlikna med dette var den nye naturvitskapen med sine metode på rett spor.

Den rett problemstillinga vert då korleis dette høver med ekte kristendom, den vi finn i Bibelen. At vi vert forsona med Gud på grunnlag av at Jesus døde i staden for oss. Alle som tok imot han  gav han rett til å verte Guds born, fødde av livsens vatn og Guds Ande og det som er født av Anden er ånd. Kristus er vegen til Faderen, ved å gå den vegen, kjem vi inn i samfunn med Faderen og Sonen, så vi får oppleve at han elskar oss og har omsorg for oss som sine born, så han oppseder oss og lærer oss opp. Han møter oss på vårt nivå og lærer oss opp og så vert det ein vekst der vi veks opp til han som er hovudet for lekamen, som er hans kyrkje.

Vi trur og hevdar at Gud og hans Ord eksisterer, Gud er ånd og hans rike er ein åndeleg røyndom, det er usynleg, som ein fullkommen ide, så vi kan kalle det platonsk realisme. Rasjonaliteten er at vi kan ha og få innsikt i det og lære å forstå, så spørst det berre kor mykje vi forstår. Det viktige poenget blir då å lære å be, vi må lære å starte med det mest fundamentale, be Faderen gi oss den Heilage Ande, la oss forsone med Gud på evangeliets grunnvoll, så får vi den Heilage Ande ved trua på Jesus, av berre nåde.

Korleis vert dette med det konstruktivistiske pedagogiske perspektivet? Det plasserte eit språksymbol mellom stimulus og respons, så det fungerte som eit stimulus nummer to. Ja vel, så der plasserer vi Guds Ord! Jesus er Guds Ord og vi trur på han, ved trua på han får vi den Heilage Ande og den openberrar Ordet for oss, slik at vi innser og erkjenner at Jesus er Sanninga som set oss fri. Vi bøyer oss for han og takkar han som vår frelsar og Herre, takkar han for frelsa og gleder oss i Herren. Då vil han gi oss det som vårt hjerte attrår. Eg har bedt han gi meg ei frelst kvinne til kone og ventar meg at han vil gi meg det.